DOCUMENTAIRE

DOCUMENTAIRE

“Zolang de leeuwen niet hun eigen verhalen vertellen,
zullen de jagers altijd de helden blijven”

-Afrikaans gezegde-

De documentaire Leven met de voodoos is een intiem portret van de bewoners, voodoos en voorouders in Kénouhoué, een dorpje in het zuiden van Benin. We ervaren het dagelijkse leven met al zijn beslommeringen, luisteren naar de verhalen van de ouderen en wonen ceremonies bij op plekken die normaal niet toegankelijk zijn voor buitenstaanders die niet geïnitieerd zijn.

WAAROM DEZE FILM

Voodoo wordt in het Westen, met dank aan de katholieke kerk en Hollywood, vooral geassocieerd met mysterieuze riten, met bloederige offers, bezetenheid en geloof in duistere krachten. Voor de mensen in West-Afrika echter is voodoo veel meer dan dat. Voodoo is een geschenk van hun voorouders, een allesomvattende visie op de wereld, die zin en betekenis moet geven aan het leven. Voodoo, vaudou of vodun, vormt voor hen een richtsnoer voor het doen en laten van alle dag. Het lijkt een open deur, maar door de nadruk die meestal wordt gelegd op het exotische, zijn wij geneigd te vergeten dat zij een antwoord zoeken op dezelfde fundamentele levensvragen die ook ons bezighouden. Voodoo geeft hen al eeuwenlang bevredigend antwoorden. Voodoo en de rituelen die voodoo voorschrijft helpen de angst voor de onzekerheden in het leven te bezweren, bieden troost waar troost geboden is en verschaffen hoop op een betere toekomst wanneer de wanhoop hen dreigt te verlammen.
Onze vrienden in Benin zijn trots op hun tradities en die trots willen zij uitdragen. Zij worden overspoeld met invloeden die hen ervan moeten overtuigen dat onze westerse manier van leven superieur is aan de hunne. Het wordt tijd dat zij aan ons kunnen laten zien dat er ook nog andere manieren zijn om het leven te vieren.

HET BEGIN

In 2016 ontmoeten we Gilbert Djofin, een joviale, goedlachse kinderrechtenadvocaat die zich het lot heeft aangetrokken van kinderen in de vele ontoegankelijke voodookloosters in het zuidwesten van Benin. Deze kinderen zijn door een voodoo uitverkoren om opgeleid te worden tot zijn priester. Achter de muren van de voodookloosters leren ze de gebeden en de rituelen die de cultus rond deze voodoo voorschrijft. Ze oefenen er, vaak jarenlang en in strikte afzondering, de zang, de dans en de taal die de voodoo moet behagen.

Gilbert is kinderrechtenadvocaat èn voodooman. Hij staat met één been in de moderne wereld en met het andere in de wereld die gedomineerd wordt door de
eeuwenoude tradities. Tijdens onze eerste ontmoeting vertelt hij over zijn pogingen om samen met de voodoochefs te zoeken naar een balans tussen het respecteren van die oude tradities en de eisen die de moderne samenleving aan het onderwijs van de kinderen stelt. In 2015 richt hij het project op: Zéro enfant ans les couvents, tous les enfants à l’école.

Hij vertelt over de palavers die zich urenlang, dagenlang, soms zelfs wekenlang mogen voortslepen tot er een compromis is bereikt waarmee alle partijen kunnen instemmen zonder dat iemand het gevoel heeft aan respect te hebben ingeboet. Die ontmoeting, voor ons een kwestie van louter toeval, voor Gilbert en de dorpsbewoners onmiskenbaar gearrangeerd door de voodoos zelf, wordt het begin van een bijzondere vriendschap en een nauwe samenwerking die uiteindelijk wel moest uitmonden in deze film. Ook de bewoners van Kenouhoué zijn ervan overtuigd geraakt dat de voodoos en hun voorouders ons hebben gezonden met een speciale missie. Toeval bestaat niet in hun ogen. Toeval bestaat alleen voor mensen die niet willen weten.

DE DRAAIPERIODES IN BENIN

Elke keer opnieuw worden we getroffen door de gastvrijheid en de openheid waarmee we ontvangen worden. De hoogste voodoochef Mama Hounza Tognon (1931) staat garant voor onze veiligheid. Hij bidt tot de voodoos en vraagt hen toestemming om de poorten van de heiligdommen voor ons te openen. Onder de hoede van de nooit aflatende Gilbert leren we met andere, nieuwe ogen te kijken naar een wereld die we na dertig jaar rondreizen in Afrika al enigszins dachten te kennen.

Naast de traditionele autoriteiten, de religieuze chefs, de priesters en de priesteressen, de dorpschefs en de koningen, hebben ook de wereldlijke autoriteiten, de burgemeesters, de gendarmerie en de districtsgouverneur hun volledige medewerking verleend. Allemaal zien ze het belang van het uitdragen van hun gezamenlijk cultureel erfgoed. Christen, moslim en animist, ze zijn allemaal schatplichtig aan de voorouders. We hebben ter plekke honderden uren gedraaid en samen met de bewoners tientallen uren materiaal bekeken, vertaald en van uitleg voorzien.

Ze nemen de tijd om antwoord te geven op al onze vragen, ook de meest onbenullige of de uiterst pijnlijke. Ze vermaken zich met onze onwetendheid en stellen ons gerust wanneer we struikelen over de regels die de eeuwenoude tradities voorschrijven. Ze moedigen ons aan om alles vast te leggen en zo maakten ook de bewoners van Kenouhoué het onvermijdelijk dat wij het als een plicht en een eer zijn gaan zien om hen een platform te bieden waarop ze kunnen laten zien wat voodoo werkelijk voor hen betekent.

VEELGESTELDE VRAGEN:

WANNEER IS DE FILM TE ZIEN?

Alle opnames zijn afgerond en we werken nu aan de montage. We willen de film in het voorjaar van 2021 klaar hebben voor vertoning.

HOE WORDT DE FILM GEFINANCIERD?

De draaiperiodes hebben we op eigen kosten uitgevoerd. Voor de postproductie starten we in het najaar 2020 een crowdfunding via www.cinecrowd.com.

WAAR WORDT DE FILM VERTOOND?

We gaan de film aanbieden aan festivals, met name daar waar ruimte is voor etnografische films. Daarnaast willen we de film in kleine buurtbioscopen vertonen met altijd een Q&A.

VOOR WIE IS DE FILM BEDOELD?

De documentaire zal interessant zijn voor iedereen die zijn eigen ideeën over hoe men dient te leven voor even wil parkeren. Door ons in te leven in de persoonlijke verhalen van de hoofdpersonen kunnen we inzicht krijgen in een cultuur die in zijn uitingsvormen diametraal tegenover de onze lijkt te staan. Juist dankzij die persoonlijke vertaling gaan we de bewoners van Kenouhoué meer en meer herkennen als mensen die worstelen met precies dezelfde fundamentele vragen als wijzelf. Omdat hun angsten onze angsten worden, wordt hun manier van bezweren van die angsten voor ons begrijpelijk. Hun antwoorden op de fundamenteel zelfde vragen die ook wij ons stellen worden leerzaam juist vanwege dat andere wereldbeeld van waaruit ze gegeven worden.

HEBBEN JULLIE EERDER FILMS GEMAAKT?

Nee, dit is onze eerste en wellicht ook enige film. Ons CV bestaat uit prachtige foto’s, intrigerende verhalen, vele reizen en een flinke dosis eigenwijsheid en doorzettingsvermogen.